Xuất khẩu rau quả những tháng đầu năm gặp khó ở thị trường Trung Quốc nhưng lại có nhiều tín hiệu tích cực ở các thị trường có giá trị xuất khẩu cao như EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc…
2 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc giảm gần 19% so với cùng kỳ năm trước trong khi xuất khẩu sang Mỹ, các nước châu Âu (EU) tăng mạnh. Các chuyên gia đánh giá đây là sự chuyển dịch thị trường có tính tích cực của ngành rau quả.
Cục Xuất nhập khẩu cho biết 2 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đạt 261 triệu USD, giảm 26% so với cùng kỳ vì ùn ứ cửa khẩu và các quy định mới từ Lệnh 248 và 249.
Sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán, số lượng xe chở nông sản lên cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn tăng 2-3 lần và hiện đang tồn đọng khoảng hơn 1.500 xe. Tỉnh đề nghị tạm dừng đưa xe lên cửa khẩu để tránh tái diễn cảnh ùn ứ.
Ý kiến cho rằng Lệnh 248 và 249 của Trung Quốc gây ùn ứ cửa khẩu là không có căn cứ vì nông sản ù ứ ở cửa khẩu chủ yếu là trái cây tươi trong khi Lệnh 248 và 249 không điều chỉnh thỏa thuận riêng, đại diện Văn phòng SPS Việt Nam khẳng định.
Trung Quốc ngừng nhập khẩu thanh long của Việt Nam khiến hàng nghìn tấn nông sản chưa có đầu ra. Mỗi ngày các chủ hàng, kho lạnh nhận được hàng trăm cuộc điện thoại của nông dân nhưng không thu mua.
Đại diện Hoàng Phát Fruit cho biết phía Trung Quốc nhiều lần cảnh báo doanh nghiệp Việt Nam nên xuất khẩu nông sản chính ngạch, vận chuyển bằng đường biển. Tuy nhiên, các doanh nghiệp không nghe và ồ ạt xuất đi đường bộ, gây ùn ứ cửa khẩu.
Xuất khẩu thanh long có thể gặp khó khi diện tích trồng của Trung Quốc ngày càng phình to, tương đương với Việt Nam. Hiện, có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh việc Việt Nam nên giảm diện tích thanh long.
UBND tỉnh Lạng Sơn đề nghị các tỉnh, thành phố khuyến cáo doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tạm dừng đưa hàng hóa lên cửa khẩu trong thời gian từ nay đến Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, đặc biệt là hàng trái cây, tinh bột sắn và ván bóc.
Không xuất được sang Trung Quốc, mít Thái, dưa hấu, thanh long... quay ngược về các thành phố lớn, chất đống trên vỉa hè bán đồng giá chỉ 10.000 đồng/kg.
Trung Quốc dừng nhập khẩu thanh long của Việt Nam vào thời điểm nước sôi lửa bỏng khiến hàng nghìn container phải quay đầu về thị trường nội địa. Các hệ thống siêu thị BRG Retail cam kết hỗ trợ tiêu thụ phi lợi nhuận, nhà máy của Doveco cũng đón xe container quay đầu, đưa nông sản vào chế biến.
Xuất khẩu trái cây sang Trung Quốc tắc đường, doanh nghiệp phải cho container quay đầu xả hàng tại Hà Nội và các tỉnh lân cận. Việc hỗ trợ tiêu thụ nông sản có thể kéo dài đến sau Tết vì thị trường chưa mở cửa, cung vượt cầu.
Lũy kế 11 tháng, giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 3,2 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ năm 2020. Song, đà tăng trưởng của ngành hàng này đang bị cản trở bởi chính sách "Zero COVID" của Trung Quốc.
Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, doanh nghiệp logistics nếm trái đắng khi Trung Quốc đóng hoặc siết chặt cửa khẩu. Các chuyên gia kinh tế cho rằng doanh nghiệp "không nên bỏ hết trứng vào một giỏ", tìm kiếm thị trường mới để tránh rủi ro.
Vào thời điểm cuối năm, Trung Quốc tăng cường kiểm dịch COVID-19 khiến hơn 3.000 xe hàng chở nông sản đang ùn ứ tại của khẩu Tân Thanh. Đại diện Cục Trồng trọt dự báo xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc sẽ gặp những rào cản về kỹ thuật, thuế quan cho đến quý I/2022.